Jak dbać o zdrowie psychiczne


„Bądź życzliwy, prześlij dobre słowo”

 

„Teraz nie pora myśleć o tym, czego ci brak. Lepiej pomyśl, co możesz zrobić z tym, co masz.”

Ernest Hemingway

 

Światowa Organizacja Zdrowia, tuż po wojnie w 1948 roku podała ogólną definicję zdrowia psychicznego rozumianą jako: pełny dobrostan fizyczny, psychiczny i społeczny człowieka. Definicja ta jest rozumiana niejednoznacznie z uwagi na różnice kulturowe, indywidualne odczucia oraz różnorodne podejścia naukowe. Większość ekspertów zajmujących się tą problematyka zgadza się co do tego, że zdrowie psychiczne i zaburzenie psychiczne nie są do siebie przeciwstawne, czyli brak rozpoznanej choroby psychicznej nie musi oznaczać zdrowia psychicznego. Dla każdego człowieka oznacza to konieczność subiektywnego poczucia szczęścia,  a nie tylko braku choroby.

W ciągu naszego życia pojawiają się stany zmęczenia, smutku, senności, niepokoju czy lęku. Odczucia te, jeśli pojawiają się w związku z konkretną, trudną sytuacją i nie są mocno nasilone są naturalną reakcją naszego organizmu i nie powodują dezorganizacji naszego życia. Nie należy jednak lekceważyć tych objawów, gdyż ich utrzymywanie się może prowadzić do rozwinięcia się poważniejszych zaburzeń.

Wymogi cywilizacji: szybkie tempo życia, konieczność ciągłych wyborów, brak czasu, wywiązywanie się z licznych obowiązków, nadążanie za nowinkami technologicznymi i ciągłe bycie „na topie” obniża odporność psychiczną i niekorzystnie wpływa na nasz stan fizyczny, powodując stan stresu. Nie jesteśmy wstanie całkowicie wyeliminować go z naszego życia, jednak powinniśmy podjąć próby zaadoptowania się do warunków w jakich musimy się z nim zmierzyć.

Szczególnie na skutki stresu narażone są dzieci i młodzież. W rękach dorosłych zarówno rodziców jak i nauczycieli jest dbanie o zapewnienie prawidłowych warunków do rozwoju psychicznego i fizycznego oraz przekazanie młodszym właściwych sposobów radzenia sobie z trudnościami. Dorośli poprzez własne działania dają wzorzec zdrowego trybu życia.

Przyczyn obniżenia nastroju i mniejszej chęci do działania może być wiele. Istnieje jednak kilka prostych sposobów, by zadbać o swoją kondycję psychiczną i poprawić samopoczucie.

Jedz zdrowo - dbanie o prawidłowe odżywianie dostarcza organizmowi niezbędnych substancji odżywczych, które wpływają korzystnie na nasze codzienne funkcjonowanie. Wspólny posiłek z najbliższymi może niekiedy być jedynym czasem spędzonym w gronie najbliższych tego dnia, a przygotowanie go z dzieckiem przyczyni się do budowania relacji rodzic-dziecko.

Korzystaj ze światła słonecznego – reguluje ono nasz cykl dobowy i ma wpływ na aktywność organizmu człowieka. Przy braku światła naturalnego wzrasta poziom melatoniny w naszym organizmie, co może powodować senność, obniżenie koncentracji uwagi, a także przyczyni się do powstawania chorób takich jak stany depresyjne. Wynika z tego wniosek, że trzeba spacerować. Co za przyjemność porzucać się śnieżkami na dworze, pobiegać w lesie, iść na spacer z rodziną i ukochanym zwierzakiem.

Śmiej się – przysłowie powtarzane od lat mówi „śmiech to zdrowie” i w nim ukryta jest prawda. Pozytywne nastawienie do rzeczywistości, do innych ludzi, dostrzeganie rzeczy dobrych powoduje, że mózg zaczyna radzić sobie lepiej nawet z trudnymi sytuacjami. Nauki takie jak psychologia i medycyna dostrzegają, że osoby myślące pozytywnie rzadziej chorują oraz szybciej pokonują chorobę. Warto zatem przyjrzeć się swoim myślom- czy są raczej pozytywne czy negatywne, na jakich emocjach skupiamy się, takich które są dla nas przyjemne, czy może na tych które są męczące i destrukcyjne dla naszego organizmu. Warto koncentrować się na pozytywnych stronach naszego życia, dostrzegać uśmiech innej osoby i go odwzajemniać, mieć poczucie humoru. Przywoływanie pozytywnych emocji i wspomnień oraz poranny uśmiech przed lustrem przyczyni się do naszego lepszego samopoczucia i pozytywnego myślenia, które jest kluczem do zdrowia.

„Radować się o to sens życia. Ciesz się przede wszystkim życiem!” (Mascha Kaleko).

Ruszaj się - systematyczne uprawianie sportu w sposób znaczący wpływa na nasze zdrowie, chroni przed wieloma chorobami np.: przed otyłością. Aktywność fizyczna redukuje poziom stresu i sprawia, ze nasze samopoczucie jest znacznie lepsze, cieszymy się każdym dniem. Ważne jest, aby uczuć własne dzieci aktywnego spędzania czasu, dzięki czemu uczą się korzystnego jego wpływu na swoje życie.

Odpoczywaj - nie należy zapominać, że po ciężkim dniu bądź tygodniu należy zadbać o wypoczynek organizmu. Każdy z nas ma swój poziom wytrwałości i zmęczenia, przekroczenie jego powoduje obciążenie organizmu i może wpływać na rozwój chorób, np. związanych z układem krążenia, układem nerwowym. Należy zadbać o sen, podczas którego nasz organizm regeneruje się, odpoczywa. Długotrwały brak odpoczynku osłabia siły obronne organizmu, a skutkiem tego jest wyczerpanie i zwiększenie ryzyka wystąpienia licznych chorób. Powinniśmy zapewniać sobie 7-8 godzin snu na dobę, należy także pamiętać o innych sposobach wypoczynku i relaksu, co w sumie przyczyni się do równowagi psychicznej.

Pomagaj -  Pomoc jakiej udzielimy drugiemu człowiekowi nieważne czy to w wymiarze materialnym czy też wsparcia duchowego może dla nas samych stanowić źródło szczęścia. To czy komuś pomożemy, będzie w dużym stopniu  zależało od tego w jakiej rodzinie wychowaliśmy się  sami, jakie wzorce zachowań nam przekazano( bardzo ważne jest tu oddziaływanie rodziny na młodego człowieka ). Jeśli dziecko rozwija się w atmosferze bezpieczeństwa, miłości i wzajemnej pomocy to w przyszłości zaowocuje to większą skłonnością do udzielenia wsparcia potrzebujących. Każda pomoc jest bezcenna, warto więc rozejrzeć się i zacząć pomaganie od jednej osoby, takiej która jest najbliżej nas.                                                      

Powiedz nie – stosuj zachowania asertywne - stanowczo i uczciwie wyrażaj swoje uczucia, postawy i pragnienia w sposób respektujący postawy, uczucia czy prawa innych.  Odmawiaj bez lęku i poczucia winy, jeśli jest to niezgodne z twoim systemem wartości czy potrzebami, pozostawaj w zgodzie ze sobą.

Rozwijaj swoje zainteresowania – posiadanie własnego hobby, rozwijanie pasji pozwala oderwać się od rzeczywistości, poprawia nasze samopoczucie, a także rozwija nas samych i daje poczucie satysfakcji.

Sprawiaj sobie przyjemności - Stawianie wysoko na liście priorytetów tego, co jest dla nas dobre, pomoże nam bez wątpienia być bardziej pogodnymi, energicznymi, zadowolonymi ze swojego życia i pełnymi wiary we własne siły.  Znajdować w swoim rozkładzie zajęć miejsce na obdarowywanie siebie czymś miłym, nauczyć się skupiać na sobie, na tym co jest dla nas ważne, pozwoli nam docenić siebie. Sprawianie sobie przyjemności to nie jest nagroda za dobre zachowanie czy osiągnięcia, ale za to, że jesteśmy. Możemy sprawiać sobie małe  przyjemności ( krótka drzemka, długa kąpiel ),  przyjemności średnie (wyjątkowy weekend spędzony wyłącznie z partnerem, wyjście na koncert, lub do stylowej restauracji, masaż ) i wielkie ( wymarzona podróż, nowy samochód, dłuższy urlop ), byle regularnie i bez wyrzutów sumienia

Dbaj o relacje z innymi ludźmi – utrzymywanie pozytywnych relacji z drugim człowiekiem jest jednym z ważniejszych warunków dla rozwoju zdrowia psychicznego. Ważne jest rozwijanie umiejętności komunikacji, asertywności i empatii. Utrzymywanie właściwych relacji z bliskimi przyczynia się do rozładowywania negatywnych emocji, przedyskutowania ważnych problemów. Rozmowa z drugim człowiekiem pozwala dostrzec też inne sposoby spojrzenia na problemy. Posiadanie przyjaciół, osób życzliwych gwarantuje wsparcie, tak często nam potrzebne w trudnych dla nas sytuacjach.

Pamiętajmy, że człowiek optymistycznie nastawiony do życia jest bardziej szczęśliwy. Optymista cieszy się życiem, dostrzega zalety, a nie wady. Przez to, że nie narzeka, jest częściej uśmiechnięty, przyciąga do siebie innych ludzi, jest też bardziej lubiany.


Sztuka czerpania radości z życia i budowania poczucia szczęścia a poprzez to, także dbania o własne zdrowie psychiczne polega na tym, aby mieć świadomość bycia z drugą osobą w relacji tu i teraz ( również rodzic – dziecko ). A to oznacza odnajdywanie  radości w codziennych, małych rzeczach oraz upatrywania sensu we wszystkim co nas spotyka. Nawet nudne zadania czy codzienne obowiązki mogą stać się okazją do przekazania uśmiechu czy dawania sobie „ głasków ”czyli codziennej porcji pochwał, przytulanek, uścisków, komplementów itp. bez których bardzo trudno zachować dobry nastrój i zdrowie psychiczne.

Nie każda relacja z drugim człowiekiem przynosi nam pozytywne doświadczenia, warto więc podtrzymywać i inwestować w takie kontakty, które przyczyniają się do naszego dobrego samopoczucia. W związku  z tym dbajmy o naszych przyjaciół i bliskich, poprzez pamięć o nich, drobne gesty.  Tak niewiele potrzeba by sprawić drugiemu człowiekowi przyjemność, małą radość, wesprzeć go w czymś, podnieść na duchu. Pamiętajmy o tym, że nasze pozytywne gesty i słowa na pewno do nas powrócą.

 

„Nie żałuj czasu na rozglądanie się dookoła – dzień jest zbyt krótki na to, aby myśleć tylko o sobie.” /Tekst staro angielski/

 

 Pamiętajmy o tym nie tylko od święta…

 

Tekst przygotowały:

Psycholog - mgr Katarzyna Wiśniewska

Psycholog – mgr Lena Brożyna